پژوهش نامه نقد آراء تفسیری

پژوهش نامه نقد آراء تفسیری

معجزات مسیح در قرآن و اناجیل: نقد لایه‌های الهامی و تحریف‌های عقیدتی

نوع مقاله : مقالۀ ترویجی

نویسندگان
اسحق شیرین کام 1
مختار ذاکری 2
1 استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
10.22034/naghdeara.2026.568305.1370
چکیده
این پژوهش با روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی و با استناد به منابع قرآنی، تفاسیر معتبر و اناجیل رسمی و غیررسمی، به بازخوانی مفهوم «مهیمنیت قرآن» (مائده/ ۴۸) می‌پردازد؛ نه به‌مثابه کارکردی محدود به حفاظت صرف از متون پیشین، بل‌که به‌عنوان معیاری ارزشی برای تمایز لایه‌های الهام‌یافته از تحریف‌های عقیدتی در روایت‌های مربوط به معجزات مسیح(ع). یافته‌ها نشان می‌دهد که قرآن، از طریق تأکید مکرر بر «بإذن الله»، معجزات عیسی(ع) را در چارچوبی توحیدی و وابسته به ارادۀ الهی تنظیم می‌کند، در حالی که بسیاری از روایت‌های انجیلی به‌ویژه در اناجیل رسمی گاهی قدرتی مستقل یا خدایی را به عیسی(ع) نسبت می‌دهند. قرآن همچنین برخی معجزاتی را تأیید می‌کند که تنها در اناجیل غیررسمی (مانند سخن‌گفتن در گهواره) آمده‌اند، در حالی که از معجزاتی چون «تبدیل آب به شراب» سکوت هم‌معنایی به‌عمل می‌آورد. بر این اساس، الگویی تحلیلی ارائه می‌شود که بر سه معیار استوار است: حضور یا غیاب ذکر «بإذن الله» در تبیین منشأ معجزه، سازگاری روایت با مبانی توحیدی و عقلانی، و تأیید صریح یا سکوت معنادار قرآن در برابر روایت. این روی‌کرد نه‌تنها شناخت دقیق‌تری از ماهیت معجزات مسیح(ع) فراهم می‌کند، بل‌که زمینه‌ساز گفت‌وگوی عقلانی میان ادیان ابراهیمی بر اساس تمایز ظریف میان عناصر اصیل و دست‌کاری‌شده در متون مقدس است.
کلیدواژه‌ها
عیسی مسیح(ع)
معجزات
مهیمنیت قرآن
تحریف عقیدتی
اناجیل غیررسمی
گفت‌وگوی ادیان ابراهیمی
موضوعات

عنوان مقاله English

Christ’s Miracles in the Qur’an and the Gospels: A Theological Critique of Inspiration and Doctrinal Distortions

نویسندگان English

Eshagh Shirinkam 1
mokhtar zakeri 2
1 Assistant Professor, Department of Education, Farhangian University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Education, Farhangian University, Tehran, Iran.
چکیده English

This study reexamines the Quranic concept of muhayminah (Q. 5:48) as an analytical tool for distinguishing inspired layers from doctrinal distortions in gospel narratives of Jesusʾ miracles. Adopting a descriptive-analytical method and drawing on Quranic exegesis, canonical and non-canonical gospels, the research develops three criteria: (1) the presence or absence of bi-idhniʾllāh (by God's permission) as the source of miracles; (2) compatibility with monotheistic and rational principles; and (3) the Qurʾan's explicit affirmation or meaningful silence. The findings show that the Qurʾan affirms shared miracles but reframes them within a monotheistic framework through bi-idhniʾllāh. It also affirms a miracle (speaking in the cradle) found only in non-canonical gospels, while remaining silent regarding others (e.g., water into wine). This selective pattern demonstrates that muhayminah functions not merely as a protective attribute but as an evaluative methodology for identifying authentic prophetic traditions. The study concludes by proposing a model for criterion-based comparative scripture analysis, with implications for Abrahamic interfaith dialogue.

کلیدواژه‌ها English

Jesus Christ
Miracles
Quranic Muhayminah
Doctrinal Distortion (Taḥrīf)
Non-Canonical Gospels
Abrahamic Interfaith Dialogue
1ـ    «انجیل برنابا»، ترجمۀ محمدعلی میرزایی، تهران، انتشارات آوای نور، 1385ش.
2ـ    عهد جدید (ترجمۀ استاندارد بین‌الادیانی)، تهران، انتشارات کتاب مقدس، ۱۳۸۰ش.
3ـ    قرآن کریم.
4ـ    بحرانی، سیدهاشم بن سلیمان، البرهان فی تفسیر القرآن، قم، مؤسسۀ الهدی، 1416ق.
5ـ    بهشتی، محمدتقی، عیسی پیام‌آور اسلام، تهران، دفتر تبلیغات اسلامی، 1370ش.
6ـ    حسین‌پور، سمیه، «بررسی تطبیقی معجزه‌های عیسی(ع) در قرآن و اناجیل»، اسلام و مطالعات اجتماعی، سال یازدهم، شمارۀ 36، بهار۱۳۹۵ش.
7ـ    رحمانی، سیدمحمد، «تحلیلی بر اناجیل غیررسمی»، مطالعات قرآنی، سال دوازدهم، شمارۀ 45، تابستان 1392ش.
8ـ    زَمخشری، محمود بن عمر، الکشّاف، به‌کوشش محمد ابوالفضل ابراهیم، بیروت، دارالمعرفه، 1407ق.
9ـ    سبحانی، جعفر، منشور جاوید، قم، مؤسسة امام صادق(ع)، 1415ق.
10ـ    شبر، عبدالله، التفسیر، قم، مجمع الذخایر، 1404ق.
11ـ    صادقی تهرانی، محمد، بشارات عهدین، تهران، انتشارات فراز قلم، 1385ش.
12ـ    طباطبایی، سید محمدحسین، المیزان، قم، جامعۀ مدرسین، 1417ق.
13ـ    مرادی، عالیه، بررسی و مقایسه معجزات عیسی علیه‌السلام در انجیل و قرآن، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد فسا، 1398ش.
14ـ    مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، اسلامیه، 1374ش.
15ـ    نظامی، سیدعلی، «تاریخ تحریف کتاب مقدس از دیدگاه قرآن»، پژوهش‌های قرآنی، شمارۀ 38، زمستان 1390ش.
16ـ    Ehrman, B. D., Lost Christianities: The Battles for Scripture and the Faiths We Never Knew. Oxford: Oxford University Press, 2003. 
17ـ    Hennecke, Edgar & Schneemelcher, Wilhelm, New Testament Apocrypha, revised by R. McL. Wilson, Louisville, Westminster John Knox Press, 2003. 
18ـ    Hurtado, Larry W., Lord Jesus Christ: Devotion to Jesus in Earliest Christianity, Grand Rapids, Eerdmans, 2003.
19ـ    Novum Testamentum Graece, ed. Barbara Aland et al., 28th ed., Stuttgart, Deutsche Bibelgesellschaft, 2012.

  • تاریخ دریافت 12 بهمن 1404
  • تاریخ بازنگری 30 بهمن 1404
  • تاریخ پذیرش 05 اردیبهشت 1405