پژوهش نامه نقد آراء تفسیری

پژوهش نامه نقد آراء تفسیری

روی‌کرد تفسیری کوئنتین اسکینر و مزیّتِ کاربست آن در مطالعات اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
راهله امیری 1
فتحیه فتاحی زاده 2
سید محمد هادی گرامی 3
احمد بستانی 4
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه الزهرا (س)، تهران، ایران.
2 استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.
3 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.
4 استادیار گروه علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
10.22034/naghdeara.2024.469110.1233
چکیده
بیش از یک سده است که اندیشمندان مسلمان به ضرورت تفسیرِ دوبارۀ متون اسلامی و بهره‌مندی از دست‌آوردهای آکادمیای علوم انسانی در فهم، تفسیر و تبیین متون اسلامی برای انسان معاصر پی برده‌اند. البته بهره‌مندی از روی‌کردهایِ مختلفِ هرمنوتیکی مخالفانی نیز در میان عالِمان جهانِ اسلام داشته است. ازدیگرسو این اقتباس‌ها نیز معمولا از مبانیِ نظریِ مُستَدَلّی بهره‌مند نبوده‌اند. اسکینر، چهرۀ شاخص مکتب کمبریج، روش جدیدی در تفسیر متون بازنموده که در محافل دانشگاهی مختلفی مورد توجه بسیار قرار گرفته است.  در این مطالعه به معرفی روی‌کرد اسکینر و مزیّت کاربستِ آن در مطالعات اسلامی پرداخته می‌شود. برای این هدفی با روش تحلیلی ـ مقایسه‌ای نظریات اسکینر در سطوح معرفت‌شناسی و روش‌شناسی طرح و بررسی، و زمینۀ تناسب آن برای کاربست در سنت اسلامی بازنموده خواهد شد. بنا ست نشان داده شود که اسکینر با پرهیز از نظریه‌پردازی در مباحث متافیزیکی و الهیاتی و به دلیل ویژگی‌های خاص در حوزه معرفت‌شناسی و روش‌شناسی مانند قصدگرایی و پرهیز از نسبی‌گراییِ معرفتی، نه‌تنها تضاد قابل‌توجهی با میراث فکری ـ فرهنگی و اسلامی ندارد، بل‌که نگاهِ وی برای کاربست در حوزۀ مطالعات اسلامی مناسب است و به علتِ توجُّهِ توأم به متن و زمینه، افزوده‌های بسیاری به لحاظ تفسیری، استدلالی و شناخت‌شناسی می‌تواند به‌هم‌راه داشته باشد. فرضیۀ این مطالعه آن است که روش اسکینر علاوه‌بر کاربست برایِ مطالعۀ آثار اندیشمندان مسلمان، مشخصاً در مطالعۀ متون مقدسی هم‌چون قرآن و حدیث نیز کاربرد دارد؛ زیرا به‌هرحال آن‌ها نیز در شرایط و زمینه‌ای خاص ارائه شده‌اند و مانند دیگر متون دارای رقبائی بوده‌اند و به تصرف در هنجارهای ایدئولوژیک دست زده‌اند.
کلیدواژه‌ها
کوئنتین اسکینر
معرفت‌شناسی
روش‌شناسی
مطالعات اسلامی
تفسیر
هرمنوتیک

موضوعات

عنوان مقاله English

Quentin Skinner's Interpretive Approach and the Advantage of Its Application in Islamic Studies

نویسندگان English

Rahele Amiri 1
Fathiye Fattahizade 2
Seyyed Mohammad Hadi Gerami 3
Ahmad Bostani 4
1 Ph. D. student of Quranic and Hadith Sciences, Alzahra University, Tehran, Iran.
2 Professor of Qurʾān and Hadith Studies, Alzahra University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor of Qurʾān and Hadith Studies, Institute of Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran.
4 Assistant Professor of Political Science, Kharazmi University, Tehran, Iran.
چکیده English

For over a century, Muslim scholars have recognized the necessity of reinterpreting Islamic texts and utilizing the achievements of the humanities to understand, interpret, and explain these texts for contemporary humans. However, the use of various hermeneutical approaches has faced opposition among Islamic scholars; on the other hand, these adaptations have often lacked well-founded theoretical bases. Quentin Skinner, a prominent figure of the Cambridge School, has proposed a new method of text interpretation that has garnered significant attention in academic circles. This research introduces Skinner's approach and demonstrates its advantages for application in Islamic studies. The article analytically and comparatively examines Skinner's theories at the levels of epistemology and methodology, showing their suitability for application in the Islamic tradition. Ultimately, it was found that Skinner, by avoiding theorizing in metaphysical and theological debates and due to specific features in the fields of epistemology and methodology, such as intentionalism and avoidance of epistemic relativism, not only does not significantly conflict with our intellectual and cultural Islamic heritage, but his perspective is also suitable for application in Islamic studies. Due to his simultaneous attention to text and context, it can bring many interpretive, argumentative, and epistemological additions. Skinner's method, in addition to being applicable to the works of Muslim thinkers, is specifically applicable to sacred texts such as the Quran and Hadith, as they were also presented in specific conditions and contexts and, like other texts, have engaged in ideological norm-setting.

کلیدواژه‌ها English

Quentin Skinner
Epistemology
Methodology
Islamic Studies
Interpretation
Hermeneutics
  • قرآن کریم.
  • ابوزید، نصر حامد، معنای متن: پژوهشی در علوم قرآن، ترجمۀ مرتضی کریمی‌نیا، تهران، طرح نو، 1380ش.
  • اسکینر، کوئنتین، بینش های علم سیاست، جلد اول: در باب روش، ترجمۀ فریبرز مجیدی، تهران، فرهنگ جاوید، 1399ش.
  • بلخر، ژوزف، مبانی هرمنوتیکی امیلیو بتی، ترجمۀ محمد حسین مختاری، قم، عروة الوثقی، 1393ش.
  • پاکتچی، احمد، جریان‌های فهم قرآن کریمدر ایران معاصر، قم، فلاح، 1394ش.
  • پالارس، برک و لوسیا، ماریا، تاریخ نو، ترجمۀ نرگس حسن‌لی و محمدهادی شاکری، تهران، نشر بان، 1398ش.
  • پالمر، ریچارد، علم هرمنوتیک: نظریۀ تأویل در فلسفه‌های شلایرماخر، دیلتای، هایدگر، گادامر، ترجمۀ محمدسعید حنایی ‌کاشانی، تهران، هرمس، 1393ش.
  • جوادی آملی، عبدالله، انتظاربشرازدین، قم، نشر اسراء، ۱۳۸۴ش.
  • جوادی آملی، عبدالله، دین‌شناسی، قم، نشر اسراء، 1390ش.
  • حاتمی، امیرحسین، «کاربست روش‌شناسیِ اسکینر در تفسیر متون تاریخ‌نگاری وتاریخ اندیشه ایرانی ـ اسلامی»، مطالعات میان رشته‌ای در علوم انسانی، شمارۀ 45، زمستان 1398ش.
  • حقیقت، صادق، روش‌شناسی علوم سیاسی، قم، دانشگاه مفید، 1398ش.
  • ریخته‌گران، محمد رضا، منطق و مبحث علم هرمنوتیک، تهران، کنگره، 1378ش.
  • سبحانی، جعفر، هرمنوتیک، قم، توحید، 1381ش.
  • صدر، محمد باقر، الفتاوی الواضحه، بیروت، دارالتعارف، 1403ق.
  • کاردان، علی‌محمد، مقدمه بر نظریه‌های مربوط به علوم انسانی ژولین فروند، تهران، مرکز نشر دانشگاهی، 1372ش.
  • گرامی، سیدمحمد هادی، مقدمه‌ای بر تاریخ نگاری انگاره‌ای و اندیشه‌ای، تهران، دانشگاه امام صادق (ع)، 1396ش.
  • مجتهد شبستری، محمد، نقدیبرقرائترسمیازدین، تهران، انتشارات طرح نو، ۱۳۷۹ش.
  • مجتهد شبستری، محمد، هرمنوتیک، کتاب و سنت، تهران، انتشارات طرح نو، ۱۳۷۹ش.
  • مرتضوی، سیدخدایار، «بررسی آثار اسکینر و کاوشی در نقد وی بر متدولوژی قرائت زمینه‌ای»، قبسات، زمستان 1385ش.
  • مرتضوی، سیدخدایار، «کاوشی در روش‌شناسی تاریخ اندیشه‌های سیاسی مطالعه موردی: نقد اسکینر بر روش‌شناسی قرائت‌ متنی»، سیاست، شمارۀ 1، فروردین 1388ش.
  • مسعودی، جهانگیر، هرمنوتیک و نواندیشی دینی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، 1387ش.
  • مگی، برایان، مردان اندیشه، ترجمۀ عزت‌الله فولادوند، طرح نو، 1401ش.
  • ملکیان، مصطفی، روش تحقیق در علوم انسانی، تهران، موسسۀ پنجره، 1392ش.
  • نوذری، حسین‌علی و پورخداقلی، مجید، «روش‌شناسی مطالعۀ اندیشۀ سیاسی: متدولوژی کوئنتین اسکینر»، فصل‌نامۀ تخصصی علوم سیاسی، شمارۀ 11، تابستان 1389ش.
  • واعظی، احمد، «آیا هرمنوتیک فلسفی مخل به علوم انسانی اسلامی است؟»، ویژه‌نامۀ نخستین کنگره بین‌المللی علوم انسانی ـ اسلامی، شمارۀ ۲، بهار 1391ش.
  • واعظی، احمد، درآمدی بر هرمنوتیک، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1380ش.
  • واعظی، احمد، نظریۀ تفسیر متن، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1390ش.
  • هادوی تهرانی، مهدی، مبانی کلامی اجتهاد در برداشت از قرآن کریم، قم، خانه خرد، 1377ش.
  • Arkoun, Mohammad, Lectures du Corʾān, Published online by Cambridge University Press, 2009.
  • Arkoun, Mohammad, The Unthought in Contemporary Islamic Thought, London, Saqi Books, 2002.
  • Austin, John Langshaw, How to Do Things with Words, Oxford, Oxford University Press, 1980.
  • Bevir, Mark, “The Errors of Linguistic Contextualism”, History and Theory, vol. 31, no. 3, 1992.
  • Bevir, Mark, “The Role of Contexts in Understanding and Explanation”, Human Studies, vol. 23, no. 4, 2000.
  • Bevir, Mark, «Contextualism: From Modernist Method to Post-Analytic Historicism”, Journal of the Philosophy of History, vol. 3, no. 3 .2009.
  • Bevir, Mark, The Logic of the History of Ideas, Cambridge, Cambridge University Press, 1999.
  • Chamankhah, Leila, «The Conceptualization of Guardianship in Iranian Intellectual History (1800–1989): Reading Ibn ʿArabī’s Theory of Wilāya in the Shīʿa World”, Springer International Publishing/ Palgrave Macmillan, 2019.
  • Collingwood, R. G., An Autobiography, Oxford, Clarendon Press, 1939.
  • Fazlur Rahman, Malik, Islam and modernity: Transformation of an intellectual tradition, University of Chicago Press, 1984.
  • Gadamer, H.G, Truth and Method, tr. Joel Weinsheimer (and Donald G. Marshal), New York, Continuum, 1975.
  • Goto-Jones, Christopher, Re-politicising the Kyoto School as Philosophy, London, Routledge, 2008.
  • Green, Mitchell, “Speech Acts”, The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2021 Edition), ed. Edward N. Zalta, available at the web site of The Stanford Encyclopedia of Philosophy Archive[1], accessed in september 2024.
  • Gupta, Damyanti, Political Thought and Interpretation: The Linguistic Approach, New York, Pointer Publishers, 1990.
  • Hofweber, Thomas, “Logic and Ontology”, The Stanford Encyclopedia of Philosophy, available at the web[2], Retrieved 23 December 2020.
  • McIntyre, Kenneth B., “Historicity as Methodology or Hermeneutics: Collingwood’s Influence on Skinner and Gadamer”, Journal of the Philosophy of History, vol. 2, 2008.
  • Neale, Stephen, “Paul Grice and the Philosophy of Language”, Linguistics and Philosophy, vol. 15. no. 5, 1992.
  • Neilson, W. A., Knott, T. A. and Carhart P. W., & C, Webster’s New International Dictionary of the English Language, Second Edition, Unabridged, Merriam Company, Springfield, MA, 1950.
  • Palonen, Kari, Quentin Skinner: History, Politics and Rhetoric, Cambridge, Polity Press, 2003.
  • Reese, William L.,Dictionary of Philosophy and Religion, Sussex, Harvester Press, 1980.
  • Rorty, Richard, Philosophy and the Mirror of Nature, New Jersey, Prinston University Press, 1979.
  • Saeed, Abdullah, Interpreting The Qurʾān, London & New York, Routledge, 2006.
  • Searle, John R., The Philosophy of Language, Oxford, Oxford University Press, 1971.
  • Selden, Raman, A Reader’s Guide to Contemporary Literary Theory, New York, Harvester Wheatsheaf, 1989.
  • Skinner, Quentin et al. “Political Philosophy: The View from Cambridge”, The Journal of Political Philosophy, vol. 10, no. 1, 2002.
  • Skinner, Quentin, “Talking to Thinkers with Quentin Skinner 2 Nov 2020”, YouTube, Retrieved 26 March 2021.
  • Skinner, Quentin, Machiavelli: A Very Short Introduction, Oxford, Oxford university press, 1981.
  • Spirkin, Aleksandr Georgievich, “The Dialectics of World Development in the Present Epoch”, Fundamentals of Philosophy, vol. 16. no. 2., 1990.
  • Steup, Matthias, “Epistemology”, Stanford Encyclopedia of Philosophy, ed. Edward N. Zalta, available at Stanford Encyclopedia of Philosophy Archive on te web[3], Archived from the original on 19 March 2019, Retrieved 22 March 2016.
  • Tully, James, Meaning and Context: Quentin Skinner and His Critics, New Jersey, Prinston University Press, 1988.
  • Vanheste, Jeroen, Guardians of the Humanist Legacy: The Classicism of T.S. Eliot's Criterion Network and Its Relevance to Our Postmodern World, Leiden, Koninklijke Brill, 2007.
  • Wansbrough, John, “Handbook of Ancient Hebrew Letters by Dennis Pardee”, The Bulletin of the School of Oriental and African Studies, 47 no 2, 1984.
  • Wittgenstein, Ludwig, Philosophical Investigations, tr. G. E. M. Anscombe, Oxford, Basil Blackwell, 1958.

 

[1]. https://plato.stanford.edu/archives/fall2021/entries/speech-acts.

[2]. https://plato.stanford.edu/entries/logic-ontology.

[3]. https://plato.stanford.edu/entries/epistemology.

  • تاریخ دریافت 08 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 08 مهر 1403
  • تاریخ پذیرش 08 مهر 1403