پژوهش نامه نقد آراء تفسیری

پژوهش نامه نقد آراء تفسیری

حجّیت خبر واحد در تفسیر: بازخوانی دیدگاه سیدعبدالاعلی موسوی سبزواری در مواهب الرحمن

نوع مقاله : مقالۀ ترویجی

نویسنده
استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.
چکیده
حدیث پس از قرآن کریم عمده‌ترین منبع معرفت دینی است که دسترسی به آن تنها از طریق اخبار آحاد و متواتر امکان پذیر است. خبر متواتر و خبر واحدِ هم‌راه با قرائن قطعی در تمامی حوزه‌های دین معتبر است و در این امر اختلافی نیست؛ اما اعتبار خبر واحد معتبرِ بی‌قرائن در تفسیر اختلافی است. شـیخ‌ مـفید‌ و شیخ طوسی و طباطبایی، تمسّک‌ به‌ خبر واحد در‌ حوزه عقاید‌ و تفسیر و تاریخ را معتبر نمی‌دانند. پرسـش‌ اصلی‌ پژوهش این است که آیا از منظر سبزواری، خبر واحدِ بی‌قرینه در تفسیر حجت است یا نه. سبزاوری، مراجعه به اخبار معتبر و ثقه را از ضروریات مذهب دانسته، و مهم‌ترین دلیل حجیت خبر واحد را سیره عقلاء می‌داند و بر این باور است که خبر موثَّق، همه جا اعتبار دارد. فرقی میان احکام فرعی و تفسیر و تاریخ و اعتقادات نیست. به زعم نگارنده این‌ مدّعا بسامان نیست و خبر واحد در تفسیر معتبر نیست؛ اما مراجعه به آن‌ها به‌عنوان یک روش علمی جاری و به‌عنوان فحص از قرائن و رسیدن به علم عرفی ضروری است. روش تحقیق در این مطالعه روش توصیفی ـ تحلیلی است و نگارنده درصدد است تا حجیت و جایگاه خبر واحد در تفسیر مواهب الرحمن را بازکاود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Authority of Single Narrations in Qurʾānic Exegesis: Sayyid ʿAbd al-Aʿlā al-Mūsawī al-Sabzawārī's Perspective

نویسنده English

Sayyed Reza Musavi
Assistant Professor, Department of Islamic Theology, Gorgan Branch, Islamic Azad University, Gorgan, Iran.
چکیده English

Hadith, after the Qurʾān, is the most significant source of religious knowledge, accessible only through single and recurrent narrations. Recurrent narrations and single narrations accompanied by definitive evidence are considered valid in all areas of religion without dispute. However, the validity of single narrations without definitive evidence in interpretation is contentious. Sheikh Mufid, Sheikh Tusi, and Tabataba'i do not consider single narrations in the domains of beliefs, interpretation, and history to be valid. The main question of this research is whether, from Sabzevari's perspective, single narrations without definitive evidence are authoritative in interpretation. Sabzevari considers referring to reliable and trustworthy narrations as essential to the faith and believes that the most important reason for the validity of single narrations is the practice of rational people. He holds that reliable narrations are valid everywhere, with no distinction between secondary rulings, interpretation, history, and beliefs. According to the author, this claim is not well-founded, and single narrations are not valid in interpretation. However, referring to them as a current scientific method and as a means of investigating evidence and achieving common knowledge is necessary. The research method is descriptive-analytical and aims to examine and investigate the validity and status of single narrations in the interpretation of Mawāhib al-Raḥmān.

کلیدواژه‌ها English

Authority of Single Hadith
Tafsir al-Qur˓ān
Sunnah
Mawāhib al-Rahmān
˓Abd al-aʿlā al-Mūsavī al-Sabzivārī
  • قرآن کریم.
  • ابوالصلاح حلبی، تقی بن نجم، تقریب المعارف‏، قم، نشر الهادی،1404ق.
  • الإختصاص‏، منسوب به شیخ مفید، قم، کنگرۀ جهانی هزارۀ شیخ مفید، 1413ق.
  • بروجردی، سیدحسین بن رضا، الصراط المستقیم‏، قم، انصاریان، 1416ش.
  • جزایری، محمدجعفر، منتهی‏الدرایة، قم، موسسۀ دارالکتاب، 1415ق.
  • جوادی آملی، عبدالله، تسنیم، قم، نشر اسراء، 1378ش.
  • خویی، ابوالقاسم‏، البیان فی تفسیر القرآن‏، قم، موسسة احیاء آثار الامام الخوئی‏، 1430ق.
  • شبر، سیدعبدالله، حق الیقین فی معرفة أصول الدین‏، قم، انوارالهدی، 1424ق.
  • شهیدثانی، زین‌الدین بن علی، الرعایه فی علم الدرایه، قم، کتاب‌خانۀ مرعشی، 1367ش.
  • شیخ طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن‏، به کوشش احمد حبیب قصیر عاملی‏، نجف، دار احیاء التراث، 1964م.
  • طباطبایی، سیدمحمد حسین‏، المیزان، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین، 1417ق.
  • طباطبایی، سیدمحمدحسین، قرآن در اسلام، تهران، اسلامیه، 1353ش.
  • لاریجانی، محمد صادق، «کاربرد حدیث در تفسیر و معارف»، الهیات و حقوق، شمارۀ 5، 1381ش.
  • مامقانی، عبدالله بن محمدحسن، مقباس الهدایة فی علم الدرایه، قم، آل‌البیت (ع)، 1411ق.
  • مجاهد، سیدمحمد، مفاتیح الأصول، قم، مؤسسه آل البیت (ع)، 1296ق.
  • مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، بیروت، دارإحیاء التراث العربی، 1403ق.
  • محقق حلی‏. جعفربن حسن، المسلک، به کوشش رضا استادی‏، مشهد، بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی، 1414ق.
  • محقق حلی، جعفربن حسن، معارج الأصول، اعداد محمدحسین الرضوی، قم: موسسه آل البیت (ع) للطباعه و النشر، 1403ق.
  • مشکینی، ابوالحسن، حاشیه بر کفایة الاُصول آخوند خراسانی، قم، لقمان، 1413ق.
  • مظفر، محمدرضا، اصول الفقه، قم، انتشارات اسماعیلیان، 1375ش.
  • معرفت، محمد هادی، «کاربرد حدیث در تفسیر»، الهیات و حقوق، شماره 1، 1380ش.
  • معرفت، محمدهادی، التفسیر و المفسرون فی ثوبة القشیب‏، مشهد، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، 1418ق.
  • مکارم شیرازی ناصر، انوار الأصول، احمد القدسی، قم، انتشارات نسل جوان، 1414ق.
  • موسوی سبزواری، سیدعبدالاعلی، تهذیب الاصول، قم، مؤسسة المنار، 1417ق.
  • موسوی سبزواری، سیدعبدالاعلی، مواهب الرحمن، بیروت، مؤسسة اهل البیت (ع)، 1409ق.
  • میرزای قمی، ابوالقاسم بن محمدحسن، قوانین الأصول، تهران، اسلامیه، 1378ش.
  • نایینی، محمدحسین، أجود التقریرات، تقریر ابوالقاسم خویی، نجف، مطبعة العرفان، 1352ق.
  • نجیب‌محمد، سیدحسین، جمال السالکین: العالم الربانی السیدعبدالاعلی السبزواری، قم، اعتصام، 1383ش.
  • نراقی، احمد بن محمد، عوائد الأیام، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1417ق.

  • تاریخ دریافت 23 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 31 شهریور 1403
  • تاریخ پذیرش 31 شهریور 1403