پژوهش نامه نقد آراء تفسیری

پژوهش نامه نقد آراء تفسیری

شاخص‌های نور از دیدگاه غزالی: تفسیر آیۀ نور

نوع مقاله : مقالۀ ترویجی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار علوم قرآن و حدیث، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه تهران، تهران،‌ ایران.
چکیده
عالمان دینی بر اساس آموخته‌ها، تجارِب و دغدغه‌هایی که دارند خوانش‌های متفاوتی از آیات قرآن ارائه داده‌اند. امام محمد غزالی در سدۀ پنجم هجری می‌زیسته از متقدمین در حوزۀ علوم قرآنی است. او موفق شده نظرات شاذ و بدیعی را در حوزه‌ی تفسیر آیات قرآنی تئوریزه نماید و افق نویی را به روی پژوهشگران بگشاید. غزالی در کتاب مشکات‌الانوار به تفسیر آیۀ نور پرداخته است. مفسران درتفسیر آیۀ سی وپنج سورۀ نور تعابیر مختلفی را بیان کرده‌اند اما غزالی در تفسیر این آیه انسان را محور قرار داده و به توصیف ارواح بشری پرداخته است. او هر یک از کلمات این آیه را نمادی از روح بشری می‌داند و برای شناخت نور حقیقی شاخص‌هایی معرفی می‌کند تا انسان بتواند نور حقیقی را بشناسد. جمع آوری داده‌ها در این پژوهش به شیوۀ کتابخانه‌ای بوده و روش تحقیق توصیفی و تحلیلی می‌باشد. یافته‌های این پژوهش در صدد بیان و تحلیل شاخص‌ها برای فهم و دریافت نور است. اوبرای رمز گشایی شاخص‌های نور را به انسان معرفی می‌کند. لازم بذکر است برداشت انسانی غزالی از آیه‌ی نور متفاوت از تفکر اومانیستی است که پس از رنسانس در غرب مطرح شده و انسان را محور و مرکز عالم قرار داده است.
غزالی، مشکات الانوار، تفسیر آیۀ نور.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Al-Ghazzāli's Interpretation of Āya al-Nūr

نویسندگان English

Fatima Mohammadi Rahimi 1
Mehrdad Abbasi 2
Shadi Nafisi 3
1 PhD student of Qurʾān and Hadith Sciences, Faculty of Law, Theology and Political Sciences, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor of Quranic and Hadith Sciences, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Qurʾān and Hadith Sciences, Faculty of Theology, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

Religious scholars have offered different interpretations of the Quranic verses based on their learnings, experiences, and concerns. Imam Muhammad Ghazzālī, who lived in the fifth century AH, is one of the pioneers in the field of Quranic sciences. He has managed to theorize unique and unusual opinions in the realm of interpreting Quranic verses, opening new horizons for researchers. Ghazzālī has interpreted the Verse of Light in his book "Mishkāt al-Anwār". Interpreters have expressed various interpretations of verse thirty-five of the chapter of Light, but Ghazali has centered his interpretation on the human being and has described human spirits. He considers each word of this verse as a symbol of the human spirit and introduces indicators for recognizing the true light so that humans can identify it. The data collection in this research was done through library methods, and the research approach is descriptive and analytical. The findings of this research seek to express and analyze indicators for understanding and perceiving light. He introduces these indicators of light to humans for decryption. It is worth mentioning that Ghazzālī's humanistic interpretation of the Verse of Light is different from the humanistic thought that emerged in the West after the Renaissance, which places humans at the center of the universe.
 

کلیدواژه‌ها English

Ghazzālī
Mishkāt al-Anwār
Āya al-Nūr
  • قرآن کریم، ترجمۀ محمد مهدی فولادوند، تهران، دارالقرآن الکریم، 1415ق.
  • ابن‌ابی‌حاتم، عبدالرحمان بن محمد، تفسیر القرآن العظیم، به کوشش اسعد محمدطیب، ریاض، مکتبه نزار مصطفی الباز، 1419ق.
  • ابن‌قتیبه، عبدالله بن مسلم، غریب القرآن، به کوشش رمضان ابراهیم محمدی، بیروت، دارالهلال، 1411ق.
  • ابن‌کثیر، اسماعیل بن عمر، تقویم البلدان، ترجمۀ عبدالمحمد آیتی، تهران، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، چاپ‌خانه رز، 1349ش.
  • ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روح الجنان، به کوشش محمد مهدی ناصح و محمد جعفر یاحقی، مشهد، آستان قدس رضوی، 1408 ق،
  • اقبال، ابراهیم، فرهنگنامه علوم قرآنی، تهران، امیرکبیر.
  • بدوی، عبدالرحمن، مؤلفات الغزالی، کویت، وکالة المطبوعات، 1977م.
  • پورجوادی، نصرالله، دومجدد: پژوهش‌هایی دربارۀ امام محمدغزالی و فخر رازی، تهران، مرکز دانشگاهی، 1381ش.
  • تستری، سهل ابن‌عبدالله، تفسیر تستری، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1423ق.
  • حداد، ابوبکر بن علی، التفسیر الکبیر، اربد، دارالکتاب الثقافی، 2008م،
  • حقی برسوی، اسماعیل بن مصطفی، روح البیان، بیروت، دارالفکر، 1937ق.
  • خرمشاهی، بهاءالدین، دانشنامه قرآن و قرآن پژوهی، تهران، انتشارات ناهید و دوستان، 1377ش.
  • خلیل بن احمد، العین، به کوشش مهدی مخزومی و ابراهیم سامرائی، بازنشر قم، انتشارات اسوه، 1425ق.
  • زبیدی، محمد حسین، اتحاف السادة المتقین، چاپ سربی، 1989م.
  • زرین‌کوب، عبدالحسین، فرار از مدرسه، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1385ش.
  • زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف، به کوشش حسین احمد مصطفی، بیروت، 1407ق.
  • سبکی، عبدالوهاب بن علی، طبقات الشافعیة الکبری، به کوشش عبدالفتاح محمد حلو و محمود محمد طناحی، جیزه، دار احیاء الکتب العربیه، 1992م.
  • سمرقندی، نصربن محمد، التفسیر، به کوشش عمر عمروی، بیروت، دارالفکر، 1416ق.
  • صفدی، صلاح‌الدین، الوافی بالوفیات، به کوشش هلموت ریتر، اشتوت‌گارت، فرانز اشتاینر، 1411ق.
  • طباطبایی، محمد حسین، المیزان، ترجمۀ سید محمد باقر موسوی همدانی، قم، جامعۀ مدرسین، 1378ش.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، به کوشش فضل‌الله یزدی، تهران، ناشر ناصر خسرو، 1372ش.
  • طوسی، محمدبن حسن، التبیان، به کوشش احمد حبیب قصیر عاملی، بیروت، دار احیاءالتراث العربی، 1387ق.
  • غزالی، محمد بن محمد، المنقذ من الضلال، ترجمۀ فرید جبر، بیروت، اللجنة اللبنانیه لترجمة الروائع، 1969م.
  • غزالی، محمد بن محمد، جواهرالقرآن، بیروت، دارالکتب العلمیه، 2005م.
  • غزالی، محمد بن محمد، مجموعه رسائل الامام الغزالی، انتشارات دارالفکر، بیروت، بیروت، 1996م.
  • غزالی، محمد بن محمد، مشکات‌الانوار:نور وظلمت، ترجمۀ زین‌الدین کیانی‌نژاد، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1363ش.
  • غزالی، محمد بن محمد، مشکات‌الانوار، بیروت، النشر للدار، 1986م.
  • غزالی، محمد بن محمد، مشکات‌الانوار، ترجمۀ محمد صادق آئینه وند، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1364ش.
  • غزالی، محمد بن محمد، مکاتیب فارسی، به کوشش عباس اقبال، تهران، کتاب‌فروشی سینا، 1333ش.
  • غزالی، محمد بن محمد، میزان العمل، به کوشش محمود دبیحو، دمشق، دارالتقوی، 1428ق.
  • فخررازی، محمدبن عمر، التفسیرالکبیر، بیرت، دار احیاء التراث العربی، 1430ق.
  • معین، محمد، فرهنگ فارسی، تهران، انتشارات ادنا، 1384ش.
  • مقاتل بن سلیمان، التفسیر، به کوشش عبدالله محمود شحاته، بیروت، داراحیاء التراث العربی.
  • همایی، جلال‌الدین، غزالی ‌نامه، تهران، چاپ افست مروی، 1336ش.
  • Watt, W، MontGomery, “Al-Ghazzālī”, EncycloPedia of Islam, 2nd , Leiden, Brill, 1991.
  • Whittingham, Martin,Al-Ghazzālī and the Qurʾān, London, Routledge, 2007.

  • تاریخ دریافت 05 اسفند 1402
  • تاریخ بازنگری 28 اردیبهشت 1403
  • تاریخ پذیرش 28 اردیبهشت 1403