پژوهش نامه نقد آراء تفسیری

پژوهش نامه نقد آراء تفسیری

رمزگشایی از مُحکَم و مُتَشابِه با تکیه بر گفتمان قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
چکیده
تحقیق حاضر در مقام فهم آیه هفتم سوره آل‌عمران و گره‌گشایی از معنای «مُحکَم» و «مُتَشابِه»، نظریه‌ای نو عرضه می‌دارد. این نظریه بر گفتمان کلی قرآن و بستر تاریخی نزول، تکیه دارد. بر وفق این نظرگاه، معنای «آیات»، قسمت ‌بندی‌های سوره‌های قرآن نیست بلکه از آن، نشانه‌های عبرت آموز و بیم ‌دهنده قرآن، اراده شده است. «مُحکَم» یعنی آنچه بدان حکم شده و انجام و فرجام یافته است و «مُتَشابِه» یعنی آنچه شبیه «مُحکَم» است. «ام الکتاب» یعنی هسته مرکزی قرآن که سایر قرآن بر گرد آن شکل گرفته است. قرآن یک انذارنامه و عبرت‌های تحقق‌ یافته آن، بنیان و مرکز این نامه است. کج دلان، در مقام ستیزه جویی با رسول اسلام، وقوع عذاب‌های وعده داده شده در قرآن و تحقق عبرت‌هایی شبیه به عبرت‌های تحقق یافته امت‌های پیشین را درخواست می‌کردند. در این راستا، «فتنه» به معنای مبتلا شدن به عذاب و «تأویل قرآن» به معنای فرجام و عاقبت آن است. دانستن فرجام قرآن که به خدا اختصاص یافته است، علم به زمان و چگونگی تحقق وعیدهای قرآن در آینده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Deciphering Muḥkam and Mutashābih Based on the Qur'ān Discourse

نویسنده English

Rouhollah Najafi
Associate Professor of the Qur'anic and Hadith Sciences, Khwarazmi University, Tehran, Iran.
چکیده English

The current research presents a new theory with the aim of understanding the seventh verse of Surah Al-Imran and unraveling the meaning of " Decisive Verses " and " Ambiguous Verses ". This theory is based on the general discourse of the Qurʾān and the historical context of revelation. According to this theory, the meaning of "verses" is not the divisions of the surahs of the Qurʾān, but rather the instructive and warning signs of the Qurʾān. "Muḥkam" means that which has been decreed and fulfilled and "Mutashḥbih" means that which is similar to "Muḥkam". "Heavenly Original Scripture (Umm al-Kitāb)" means the central core of the Qurʾān around which the rest of the Qurʾān is formed. The Qurʾān is a warning letter and its realized lessons are the foundation and center of this letter. In the position of warring with the Messenger of Islam, the misguided ones requested the occurrence of the punishments promised in the Qurʾān and the realization of lessons similar to the lessons of the previous nations. In this regard, "Sedition" means suffering from torment and "Tawil Qurʾān" means its end. Knowing the end of the Qurʾān, which is assigned to God, is the knowledge of when and how the promises of the Qurʾān will be fulfilled in the future.

کلیدواژه‌ها English

Verse
Decisive Verses (Muḥkam)
Ambiguous Verses (Mutashābih)
Sedition
Allegorical Interpretation
Understanding the Qurʾān
  • قرآن کریم.
  • آذرنوش، آذرتاش، فرهنگ معاصر عربی ـ فارسی، تهران، نشر نی، 1389ش.
  • ابن‌منظور، محمّد بن مکرّم، لسان العرب، بیروت، دار صادر، 2011م.
  • ابوحیان اندلسی، محمد بن یوسف، تفسیر البحر المحیط، بیروت، دارالکتب العلمیه، 2010م.
  • ابوالفتوح رازی، حسین بن علی، روض الجنان و روح الجنان، مشهد، بنیاد پژوهش های اسلامی، 1366ش.
  • ازهری، محمّد بن أحمد، تهذیب اللغة، به کوشش عبدالسلام محمد هارون، بازنشر قم، دار الصادق.
  • بخاری، محمد بن اسماعیل، الصحیح، به کوشش محمد زهیر بن ناصر، بیروت، دار طوق النجاة، 1422ق.
  • بغوی، حسین بن مسعود، معالم التنزیل، به کوشش عبدالرزاق المهدی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی، 1420ق.
  • الخطیب، عبداللطیف، معجم القرائات، دمشق، دار سعدالدین، 1430ق.
  • خلیل بن احمد، العین، به کوشش مهدی مخزومی و ابراهیم سامرائی، قم، انتشارات اسوه، 1383ش.
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تهران، موسسة الصادق، 1429ق.
  • زمخشری، محمود بن عمر، الکشّاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت، دار الکتاب العربی، 1429ق.
  • سورآبادی، عتیق بن محمد، تفسیر سورآبادی، به کوشش علی اکبر سعیدی سیرجانی، تهران، فرهنگ نشر نو، 1381ش.
  • طبری، محمد بن جریر، جامع البیان، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
  • فخررازی، محمد بن عمر، التفسیر الکبیر، بیروت، دارالفکر، 26-1425ق.
  • ماتریدی، ابومنصور محمد بن محمد، تأویلات اهل السنه، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1426ق.
  • مقاتل بن سلیمان، التفسیر، به کوشش احمد فرید، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1424ق.
  • هاشمی رفسنجانی، ‏اکبر و دیگران، تفسیر راهنما، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، 1380ش.

  • تاریخ دریافت 19 دی 1402
  • تاریخ بازنگری 10 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 11 بهمن 1402