پژوهش نامه نقد آراء تفسیری

پژوهش نامه نقد آراء تفسیری

معجزات پیامبران در تفسیر المنار: بررسی و نقد

نوع مقاله : مقالۀ ترویجی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشیار علوم قرآن و حدیث، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
چکیده
مؤلفان تفسیر المنار بر این عقیده‌اند که حمل آیات بر معنای ظاهری‌شان تنها در صورتی صحیح خواهد بود که آن معنا از لحاظ عقلی محال نباشد. ازهمین‌رو در برخورد با آیات حاوی معجزات پیامبران و بالاخص موارد مربوط به زنده شدن مردگان، که عموماً کار‌هایی خارق‌العاده‌ را در برگرفته‌اند، به گونه‌ای به تفسیر آیات می‌پردازند که می‌توان گفت نتیجه‌ای جز انکار وقوع معجزات به دنبال ندارد. در این مطالعه ضمن نقد آراء ایشان و با رد ادعای عدم‌درخواست رؤیت معجزه توسط قوم عیسی و نیز افزودن ادله‌ای دیگر بنا داریم نشان دهیم که برپایۀ قرآن کریم معجزات عیسی (ع) نمی‌توانسته است صِرفِ تحدی باشد و حتماً وقوع بالفعل داشته است. هم‌چنین در آیۀ 259 سورۀ بقره که محتمل است مربوط به عُزَیر نبی (ع) باشد، با نقد تفسیر دو واژۀ لَبْث و عِظام در تفاسیر شیعه به نقد آراء بازتابیده در این‌باره در تفسیر المنار و هم‌چنین آراء بازتابیده در برخی تفاسیر شیعی خواهیم پرداخت. توضیح این‌که این مفسران نحوۀ زنده شدن مردگان در آیۀ 259 سورۀ بقره را گاه شبیه واقعۀ روی‌داده برای اصحاب کهف، و گاه به معنای وقوع مرگ حقیقی برای ایشان انگاشته‌اند. بنا ست در این مطالعه از این رأی دفاع کنیم که برپایۀ قرآن هر دو رأی از احتمال وقوع یک‌سانی برخوردار اند و ازاین‌رو بحث فاقد ثمرۀ عملی خواهد بود؛ زیرا درهرحال مراد خدا در نشان دادن چگونگی زنده کردن مردگان به شخص مذکور در زنده شدن مَرکَبِ او محقق گشته است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Miracles of Prophets in Tafsir al-Manar: Review and Criticism

نویسندگان English

Sareh Tanafard 1
َAli akbar Kalantari 2
1 PHD student in Quran and Hadith Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran.
2 Associate Professor of Quranic and Hadith Sciences, Shiraz University, Shiraz, Iran.
چکیده English

The authors of Tafsir al-Manar are of the opinion that taking verses based on their apparent meaning will be correct only if that meaning is not intellectually impossible. Therefore, when dealing with the verses containing the miracles of the prophets and especially the cases related to the resurrection of the dead, which generally include extraordinary works, they interpret the verses in such a way that it can be said that nothing but denying the occurrence of miracles follows. In this study, while criticizing his opinions and by rejecting the claim that the people of Jesus did not request to see a miracle, as well as adding other evidences, we intend to show that based on the Holy Qurʾān, the miracles of Jesus could not have been just a challenge and must have actually happened. Also, in verse 259 of Sūra al-Baqara, which is likely to be related to Prophet ʿUzayr, we will criticize the interpretation of the two words Labth and ʿIẓām in the Shiʿa interpretations, and we will criticize the opinions reflected in this regard in al-Manar and also the opinions reflected in some Shiʿa interpretations. These commentators have considered the way of the dead to come back to life in verse 259 of Sura al-Baqara sometimes similar to what happened to the companions of the cave, and sometimes it means a real death for them. In this study, we are going to defend the opinion that based on the Qurʾān, both opinions have the same probability of occurrence, and therefore the debate will be fruitless; Because in any case, God's purpose in showing how to revive the dead to the mentioned person has been fulfilled in the revival of his vehicle.
 

کلیدواژه‌ها English

Tafsir al-Manar
Intellectual Interpretation of the Qurʾān
Miracles of Jesus Christ
Resurrection
Prophet ʿUzayr
Baqarah/259
  • قرآن کریم، ترجمۀ ناصر مکارم شیرازی، تهران، دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی، 1380ش.
  • ‏‫ایازی، محمدعلی، المفسرون حیاتهم و منهجهم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1373ش.
  • باقری، علی‌اوسط، «المنار و تفسیر آیات بیانگر معجزات»، معرفت، شمارۀ 83، آبان 1383ش.
  • جوادی آملی، عبداله، تسنیم، قم، انتشارات اسراء.
  • خلیل بن احمد، العین، به کوشش مهدی مخزومی و ابراهیم سامرایی، بیروت، دار و مکتبة الهلال، 1980م.
  • ذهبی، محمدحسین، التفسیر والمفسرون، مصر، دارالکتاب الحدیثه.
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، دمشق، دارالقلم، 1416ق.
  • رشیدرضا، محمد، المنار، قاهره، الهیئة المصریة العامة للکتاب، 1990م.
  • رضی بهابادی، بی‌بی سادات و اوجاقی، شمسی، «مبانی و روش تفسیر المنار در بررسی امور خارق‌العاده»، اندیشۀ نوین دینی، سال 13، شمارۀ 48، بهار 1396ش.
  • طباطبایی، سیدمحمدحسین، المیزان، ترجمۀ سیدمحمدباقر موسوی همدانی، تهران، اسلامیه، 1363ش.
  • ‏‫طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، بیروت، اعلمی، 1415ق.
  • طبری، محمد بن جریر، التفسیر، به کوشش عبدالله بن عبدالمحسن ترکی، قاهره، دار هجر، 1422ق/ 2001م.
  • ‏‫علوی‌مهر، حسین، آشنایی با تاریخ تفسیر و مفسران، قم، مرکز جهانی علوم اسلامی، 1384ش.
  • ‏‫قرشی، علی اکبر، قاموس قرآن، تهران، اسلامیه، 1412ق.
  • مجاهد بن جبر، التفسیر، به کوشش عبدالرحمان طاهر سورتی، بیروت، المنشورات العلمیه.
  • ‏‫مراغی، احمدمصطفی، التفسیر، بیروت، دارإحیاء التراث العربی.
  • ‏‫مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم‌، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1386ش.
  • ‏‫معرفت، محمدهادی، تفسیر و مفسران، قم، موسسه فرهنگی التمهید، 1380ش.
  • مقاتل بن سلیمان، التفسیر، به کوشش عبدالله محمود شحاته، بیروت، دار احیاء التراث، ١٤٢٣ق.
  • ‏‫مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، اسلامیه، 1353ش.
  • نفیسی، شادی، عقلگرایی در تفاسیر سده چهاردهم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیۀ قم، 1379ش.
  • Robinson, Neal, Christ in islsm and Christianity, New York, State University of New York Press, 1991.

  • تاریخ دریافت 09 آذر 1401
  • تاریخ بازنگری 14 دی 1401
  • تاریخ پذیرش 25 اسفند 1401