نقد‌های تسنیم در آیۀ ولایت بر مفاتیح الغیب: تحلیل روش‌شناختی

نوع مقاله : مقالۀ مروری

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد، میبد، ایران .

2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد، میبد، ایران.

چکیده

تفسیر تسنیم نوشتۀ جوادی آملی ازجملۀ تفاسیر اجتهادی قرآن محسوب می شود و جوادی آملی در این اثر به پیروی از استاد خود سیدمحمدحسین طباطبایی اغلب از روش تفسیر قرآن با قرآن بهره گرفته است. تفسیر مفاتیح الغیب فخررازی هم جزء تفاسیر مشهور قرآن در میان اهل‌سنت است. این دو تفسیر برپایۀ دو نظام متفاوت فکری سامان یافته‌اند. بااین‌حال در جا‌های مختلف تسنیم شاهد رویارویی‌‌‌های مختلف جوادی آملی با آراء فخررازی هستیم. ازجملۀ این موارد نظر فخررازی در تفسیر آیۀ ولایت است که به طور مبسوط در تفسیر تسنیم نقد می‌شود. در این مطالعه می‌خواهیم نقد‌‌های مؤلف تسنیم دربارۀ تفسیر فخررازی از آیۀ ولایت را بررسی روش‌شناختی کنیم. بنا ست از این فرضیه دفاع شود که عمده‌‌ترین شیوه‌های جوادی آملی در مقام نقد آراء تفسیری فخررازی بر پایۀ قواعد فهم متن استوار است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Criticisms of Javādī Āmolī in Āya al-Wilāya on Al-Fakhr Al-Rāzī: A Methodological Analysis

نویسندگان [English]

  • Hamid Mohammadi 1
  • Ahmad Zarezardini 2
1 Ph.D. student in Quranic and Hadith Sciences, Maybod University, Maybod, Iran.
2 Associate Professor in Quranic and Hadith Sciences, Meybod University, Meybod, Iran.
چکیده [English]

Tasnīm written by Javādī Āmolī is considered one of the ijtihādī interpretations of the Qurʾān. Javādī Amolī in this work, following his teacher Sayyid Muḥammad Ḥusayn Ṭabāṭabāyī, he often used the method of Tafsīr al-Qurʾān bil-Qurʾān. Al-Fakhr al-Rāzī's interpretation, Mafātīḥ al-Ghayb is also one of the famous interpretations of the Qurʾān among Sunnī Muslims. These two interpretations are based on two different intellectual and theological systems. However, in different places of Tasnīm, we see different confrontations between Javādī Āmolī and al-Fakhr al-Rāzī's opinions. Among these cases is al-Fakhr al-Rāzī's opinion in the interpretation of Āya al-Wilāya, which is extensively criticized in Tasnīm. In this study, we want to methodologically examine Tasnīm's criticisms about al-Fakhr al-Rāzī's interpretation of Aya al-Wilāya. It is aimed to defend the hypothesis that Javādi Āmolī's main methods of criticizing al-Fakhr al-Rāzī's interpretive opinions are based on the rules of understanding the text.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Āya al-Wilaya
  • Tasnīm
  • Mafātīḥ al-Ghayb
  • methodology
  • قرآن کریم.
  • ابراهیمی، ابراهیم و دیگران، «واکاوی تفسیری آیۀ ولایت از منظر فریقین»، پژوهشنامۀ امامیه، شمارۀ ۵، تابستان ۱۳۹۶ش.
  • ابن‌ابی‌شیبه، عبدالله بن محمد، المصنف، به کوشش کمال یوسف حوت، ریاض، مکتبة الرشد، 1409ق.
  • ابن‌بابویه‏، محمد بن علی، الخصال، به‌کوشش علی‌‌اکبر غفاری، قم، جامعۀ مدرسین‏، 1362ش.
  • ‏‫اربلی‏، علی بن عیسی، کشف الغمه، تبریز، بنی‌هاشمی، 1381ق.
  • ‏‫جوادی آملی، عبدالله، تسنیم، قم، اسراء، 1390ش.
  • ‏‫حسکانی، عبید الله بن عبد الله‏، شواهد التنزیل‏، تهران، مجمع إحیاء الثقافة الاسلامیه، 1411ق.
  • دژآباد، حامد، «بررسی شبهۀ سیاق دربارۀ آیۀ ولایت با تأکید بر دیدگاه فخررازی»، تحقیقات کلامی، سال دوم، شمارۀ 4، بهار 1393ش.
  • طوسی‏، محمد بن حسن، التبیان‏، به‏ کوشش‏ احمد حبیب قصیر عاملی‏، نجف، دار احیاء التراث‏، 1383ق/ 1964م.
  • ‏‫طوسی، محمد بن حسن‏، الامالی، قم، دارالثقافه، 1414ق.
  • عیسی‌زاده، عیسی و عیسی‌زاده، نیک‌زاد، «نقد و بررسی اشکالات فخررازی به آیۀ ولایت با تاکید بر دیدگاه آیت‌الله محمدهادی معرفت»، مطالعات علوم قرآن، شمارۀ 2، زمستان 1398ش.
  • فاکر میبدی، محمد و شریفی، صالحه، «نگاهی تطبیقی به جایگاه تفسیری در مجمع البیان و مفاتیح الغیب با محوریت آیۀ ولایت»، مطالعات تطبیقی قرآن و حدیث، شمارۀ 5، پاییز و زمستان 1394ش.
  • ‏‫فخررازی، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‏، 1420ق.
  • کلانتری، ابراهیم و عبدالله‌پور، محمدرضا، «بررسی تطبیقی آیۀ ولایت در تفاسیر فریقین»، مطالعات تفسیری، شمارۀ ۲۶، تابستان ۱۳۹۵ش.
  • نهج البلاغه، به کوشش صبحی صالح، قم، هجرت‏، 1414ق.