پژوهش نامه نقد آراء تفسیری

پژوهش نامه نقد آراء تفسیری

سورۀ جن: زیبایی‌شناسی ساختاری، آوایی و واژگانی

نوع مقاله : مقالۀ ترویجی

نویسنده
استادیار گروه معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.
چکیده
بخشی از زیبایی ادبی قرآن به هنگام بررسی ساختار و متن سوره‌های آن هویدا می‌گردد. این مطالعه با روش توصیفی ـ تحلیلی دنبال می‌شود و در صدد ارائۀ زیباشناسی این سوره در سطح ساختار، آواها و واژگان است. نتایج مطالعه حاکی از آن است این سوره ساختاری منسجم دارد و بحث‌هایش در دو دسته ارائه گردیده است: دستۀ اول داستان ایمان جنیان به‌واسطۀ شنیدن آیات قرآن و رهایی از شرک را دربر دارد. دستۀ دوم نیز اثبات ابلاغ رسالت و عالم‌الغیب بودن پروردگار را شامل می‌شود. هدف و غرض سوره دعوت به توحید و اثبات رسالت و معاد و هادی بودن قرآن است. در سطح آوایی، آرایه‌های تکرار، تصدیر و التفات به‌کار رفته است که نشان‌دهندۀ زیبایی کلام و انسجام متن است. در سطح واژگانی نیز، الفاظ پایانی این سوره شباهت بسیار با سورۀ کهف دارد. از طریق مطالعۀ تطبیقی دو سوره می‌توان به نکاتی بدیع دست یافت.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Aesthetics of Sūra al-Jinn

نویسنده English

maryam nassaj
Assistant Professor in Islamic Theology, Farhangian University.
چکیده English

Part of the literary beauty of the Qurʾān can be seen when examining the structure and text of its chapters. This study is followed by descriptive-analytical method and aims to present the aesthetics of this sura at the level of structure, sounds and vocabulary. The results of the study indicate that this sura has a coherent structure and its discussions are presented in two categories: The first category contains the story of the faith of the Jinn by hearing the verses of the Qurʾān and their freedom from polytheism. The second category also includes the proof of the message of God's mission and the unseen world. The aim and purpose of the sura is to call for monotheism and to prove the prophecy of the prophet Muḥammad (PBUH) and that the Qurʾān is a guide fo humanity. At the phonetic level, arrays of repetition, al-tasdīr and alliteration have been used, which show the beauty of the words and the coherence of the text. At the lexical level, the final words of this sura are very similar to Sura al-Kahf. Through the comparative study of two surah, one can reach new points.

کلیدواژه‌ها English

structural analysis
Sura Jinn
phonetic level
lexical level
rhetoric
  • قرآن کریم.
  • آلوسی، محمود بن عبدالله، روح المعانی، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1415ق.
  • ابن‌عاشور، محمدطاهر، التحریر و التنویر، بیروت، مؤسسة التاریخ العربی، 1420ق.
  • ابن‌عطیه، عبدالحق بن غالب، المحرر الوجیز،به کوشش عبدالسلام عبدالشافی، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1422ق.
  • ابن‌منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، بیروت، دارصادر، 1414ق.
  • البرزی، پرویز، مبانی زبان­شناسی متن، تهران، امیرکبیر، 1386ش.
  • بازرگان، عبدالعلی، نظم قرآن، تهران، انتشارات قلم، 1375ش.
  • بستانی، محمود، التفسیر البنائی، مشهد، آستان قدس رضوی، 1424ق.
  • بقاعی، ابراهیم بین عمر، نظم الدرر، بیروت، دارالکتب العلمیه، 1415ق.
  • ثعلبی، احمد بن ابراهیم، الکشف و البیان، بیروت، داراحیاءالتراث العربی، 1412ق.
  • جهانگیری، اسدالله، معرفی واژه­های قل در کل قرآن مجید، اصفهان، اقیانوس معارف، 1398ش.
  • حوی، سعید، الاساس فی التفسیر، قاهره، دارالسلام، 1409ق.
  • دروزه، محمد عزت، التفسیر الحدیث، قاهره، داراحیاء الکتب العربیه، 1383ق.
  • راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، دمشق، الدار الشامیه، 1412ق.
  • زمخشری، محمود بن عمر، الکشاف، بیروت، دارالکتب العربی، 1407ق.
  • صبوحی، علی، تدبر در قرآن کریم، قم، آدینه، 1398ش.
  • طباطبایی، محمدحسین، المیزان، قم، جامعۀ مدرسین، 1417ق.
  • طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، تهران، ناصرخسرو، 1372ش.
  • طوسی، محمد بن حسن، التبیان، به کوشش احمد حبیب قصیر عامِلی، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
  • فخررازى، محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1420ق.
  • فضل‌الله، محمدحسین، من وحی القرآن، بیروت، دارالملاک، 1419ق.
  • فیروزآبادی، محمد بن یعقوب، القاموس المحیط، قاهره، چاپ‌خانۀ حلبی، 1371ق.
  • قطب، سید،فی ظلال القرآن، بیروت، دارالشروق، 1412ق.
  • قمی، علی بن ابراهیم، التفسیر، به کوشش طیب موسوی جزایری، قم، دارالکتاب، 1367ش.
  • معرفت، محمدهادی، التمهید فی علوم القرآن، قم، جامعۀ مدرسین، 1414ق.
  • مطعنی، عبدالعظیم ابراهیم، ویژگی‌های بلاغی بیان قرآنی، ترجمۀ حسین سیدی، تهران، انتشارات سخن، 1388ش.
  • مکارم شیرازی، ناصر و دیگران، تفسیر نمونه، تهران، اسلامیه، 1374ش.
  • هاشمی، احمد، جواهر البلاغه، ترجمه حسن عرفانیان، قم، نشر بلاغت، 1383ش.

  • تاریخ دریافت 15 آبان 1401
  • تاریخ پذیرش 08 دی 1401