دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده علوم قرآنی مشهد، ایران پژوهش نامه نقد آراء تفسیری 2783-5308 6 2 2026 02 20 Divine Measures for Preserving Revelation: A Theological Explanation of the Relation between Prophets’ Historical Understanding and Infallibility تدابیر الهی در صیانت از وحی: تبیین کلامی رابطۀ فهم تاریخمند پیامبران با عصمت 145 172 245238 10.22034/naghdeara.2026.570215.1373 FA بهروز فدائی راد دانش آموختۀ دکتری علوم قرآن و حدیث، واحد کاشان،‌ دانشگاه آزاد اسلامی،‌ کاشان، ایران. 0009-0004-1551-1329 حسین خوشدل مفرد استادیار گروه معارف اسلامی، واحد کاشان،‌ دانشگاه آزاد اسلامی،‌ کاشان، ایران. Journal Article 2026 01 07 This study analyzes God’s role in preventing historically-conditioned prophetic understanding from influencing revelation. Islamic scholars have generally explained the preservation of revelation through prophets’ knowledge (*ʿilm*) and infallibility (*ʿiṣma*), often expanding these concepts considerably to interpret contrary Qurʾānic verses. However, the variety of verses reporting prophets’ personal—and sometimes incorrect—understandings calls for a re-examination. Using a descriptive-analytical method and focusing on Qurʾānic divine-prophetic dialogues, the article identifies several divine measures: pre-mission considerations in selecting prophets (including the Prophet Muhammad’s being unlettered, *ummī*); gradual and occasion-based divine interaction; repetition; and personal reprimands during the prophetic mission. The article argues that the possibility of historically-conditioned understanding in prophets is compatible with their infallibility and provides a more precise explanation of how infallibility is attained without requiring strained interpretations. By distinguishing between the human (*basharī*) and prophetic (*risālī*) dimensions of prophets, this framework offers an interpretation of problematic verses that avoids both theological overreach and the reduction of revelation to purely human experience. The study operates within the premises of Islamic theology, specifically Shīʿī theological traditions, while engaging critically with classical and contemporary theories of revelation. اندیشمندان اسلامی در تبیین علّت محفوظ ماندن وحی، از فهم شخصی پیامبران، عموماً تنها به دو ویژگی درونی ایشان یعنی علم و عصمت، اشاره کرده و با اطلاق‌گرایی و توسعه مفهومی این‌دو واژه، و در مواردی با تکلّف بسیار، سعی در تفسیر و توجیه آیات مغایر آن داشته‌اند. با این حال به دلیل تعدّد و تنوّع آیاتی که از فهم شخصی و گاه نادرست پیامبران، حکایت دارد، ضرورت بازتحلیل چگونگی محفوظ ماندن وحی، از تأثیر این فهم‌ها، که طبعاً ریشه در تلقّی‌ها و تصوّرات پیشین ایشان دارد؛ آشکار می‌شود. بر این اساس در این پژوهش، برآنیم تا نقش خدا در ممانعت از تأثیر فهم تاریخمند پیامبران را مورد بازتحلیل قراردهیم. به این منظور با روش تحلیل توصیفی و با بررسی آیاتِ ناظر به پیامبران خصوصاً آیات ناظر به مکالمه خدا و پیامبران، نشان خواهیم ‌داد که ملاحظات اختصاصی خدا در انتخاب پیامبران، در مرحله پیش از رسالت، تعامل مناسبتی و تدریجی، تکرار و عتاب‌های شخصی به پیامبران در حین رسالت، تدابیری است که به منظور پیشگیری از تأثیر بالقوّه فهم شخصی پیامبران، به طور عام مورد استفاده قرار گرفته‌است. پذیرش امکان وجود فهم تاریخمند در پیامبران، نه‌تنها با عصمت ایشان قابل جمع است؛ بل‌که بدون نیاز به تکلّف در تأویل آیات، می‌تواند توضیح دقیق‌تری را برای چگونگی حصول عصمت ارائه نماید. https://naghdeara.quran.ac.ir/article_245238_1f9dd485a34dccc38f1a09fdffe2a821.pdf