دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده علوم قرآنی مشهد، ایران پژوهش نامه نقد آراء تفسیری 2783-5308 6 2 2026 02 20 Unbiased Hearing in the Qurʾān: Preferring the Uncommon Interpretation of "Nasmaʿ" (Q. 67:10) معنای سمع در «لو کنا نسمع...» (ملک/ 10): ترجیحات قول تفسیری نامشهور 301 326 245234 10.22034/naghdeara.2026.564316.1367 FA مرتضی یعقوبخانی غیاثوند استادیار گروه آموزش معارف اسلامی، دانشگاه فرهنگیان، زنجان، ایران. 0000-0002-1295-5758 Journal Article 2025 12 06 This article examines the meaning of "nasmaʿ" (we hear) in Q. 67:10, where the damned confess that had they only heard and reasoned, they would not be among the inhabitants of the Blaze. Working within the framework of Islamic theology and relying on Shiʿi hermeneutical premises, the author defends the uncommon exegetical view that "hearing" here means literal, unbiased, instinctive listening (samʿ ghayrīzī) , not thoughtful hearing, acceptance, seeking truth, or compliance—meanings that, according to the author, are logical concomitants of hearing, not its lexical core. Drawing on classical dictionaries such as Lisān al-ʿArab, Quranic usages (especially Q. 41:26 and Q. 25:44) , historical reports from Sīrat b. Hishām, and the Meccan context of Sūrat al-Mulk, the author argues that the disbelievers feared mere exposure to the Qurʾan's sound and language because of its transformative power. The article further draws three educational implications: unbiased hearing as a prerequisite for being affected by divine speech, the effectiveness of repeated exposure (talqīn) , and the sufficiency of hearing without complex rational argumentation. The author distinguishes his reading from Sufi interpretations of samāʿ and positions it against mainstream exegetical views. He concludes that the literal interpretation is lexically, historically, and contextually better grounded and offers meaningful insights for religious education. بر اساس آیۀ ۱۰ سورۀ ملک (وَقَالُوا لَوْ کُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا کُنَّا فِی أَصْحَابِ السَّعِیرِ) ریشۀ اصلی گرفتار شدن کافران در عذاب سعیر، امتناع آنان از شنیدن پیام رسولان و بی‌توجهی به کوچک‌ترین سطح از دریافت سخن با غریزه شنیداری و آگاهی و تفکر بوده است. بسیاری از مفسران، ریشۀ سمع به معنای شنیدن را فراتر از معنای وضعی آن دانسته و لوازمی هم‌چون پذیرش، تأمل یا تبعیت را در آن دخیل کرده‌اند؛ اما این توسعه معنایی غالباً بدون پشتوانه زبانی یا شواهد تاریخی است و نوعی تحمیل خوانش مفسر بر متن تلقی می‌شود. مسئله اصلی این پژوهش تعیین معنای دقیق فعل نَسمَع و بررسی امکان نقش‌آفرینی شنیدنِ بدون سوگیری در فرایند سعادت است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی و باکنار هم قراردادن داده‌های لغوی، گزارش‌های تاریخی و شرایط مکی‌بودن سوره این موضوع را بررسی می کند. هم‌چنین این پژوهش با تفکیک میان شنیدن غریزی و گوش‌دادن تفسیری بر مواجهه‌ای پیش تفسیری با کلام وحی تأکید دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که معنای غریزی و بدون سوگیری، یعنی دریافت بی تأویل صوت، با سیاق آیه و وضعیت شنوندگان اولیه سازگارتر است. افزون بر آن، این تفسیر کارکرد‌های تربیتی مهمی را برجسته می‌کند که مهم ترین آن‌ها عبارت اند از: تقدم شنیدن بی‌غرض و پیوستگی در معرض یاد خداوند و اثر تلقین شرط تاثیر پذیری در هدایت انسان‌ها و آماده سازی دل برای دریافت حق. https://naghdeara.quran.ac.ir/article_245234_9483382ac31ef93789fe8f356f5b93ff.pdf