دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده علوم قرآنی مشهد، ایران پژوهش نامه نقد آراء تفسیری 2783-5308 6 2 2026 02 20 From Domination to Moral Responsibility: Kecia Ali’s Theological-Ethical Reading of Q. 4:34 (al-Rijālu Qawwāmūna ʿalā al-Nisāʾ) از سلطه تا مسئولیت اخلاقی: تفسیر کشیا علی از «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَی النِّسَاءِ...» (نساء/ 34) 115 144 245229 10.22034/naghdeara.2026.552889.1353 FA آسیه هما دانش‌جوی دکتری علوم تربیتی، گرایش قرآن و علوم، نمایندگی مشهد، جامعة المصطفی العالمیه، مشهد، ایران. 0009-0008-5437-1241 سهیلا پیروزفر دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدۀ الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران. 0000-0003-3560-0359 احمدرضا تحیری استادیار گروه قرآن و علم، نمایندگی خراسان، جامعة المصطفی العالمیه، مشهد، ایران. 0009-0000-4005-7894 Journal Article 2025 10 15 This article critically examines Kecia Ali’s feminist interpretation of Q. 4:34, a pivotal verse on male authority (qawwāmiyyah) and marital conduct. Ali, an American Muslim feminist scholar working within Islamic theology, distinguishes between the Qurʾān as divine revelation and its patriarchal interpretations in classical jurisprudence (fiqh). The study analyzes Ali’s three-level critique: literary-linguistic, historical, and political-social. Linguistically, Ali reinterprets qawwāmūn as conditional financial responsibility rather than inherent superiority, and ḍarb (striking) as incompatible with the Qurʾān’s core ethical values of justice and human dignity. Historically, she demonstrates how early jurists, influenced by slavery and male ownership, conceptualized marriage as milk al-buḍʿ (ownership of the vulva), turning mahr into compensation for male sexual access. Politically, she critiques how modern Muslim states codified these rulings into family laws, using nushūz (marital discord) and enforced obedience to control women’s bodies. Ali argues that most patriarchal readings stem not from revelation but from historical power structures. Operating from within Islamic theological premises—such as divine unity and human vicegerency (khalīfah)—she advocates for an ethical, justice-centered hermeneutic that prioritizes moral responsibility over male authority, offering a reformist model for reinterpreting gendered Qurʾānic passages in the contemporary world<span dir="RTL" lang="FA">.</span> این مطالعه با روی‌کرد تحلیلی‌ـ‌تفسیری با هدف بازخوانیِ انتقادیِ آیۀ ۳۴ سورۀ نساء در اندیشۀ تفسیری کشیا علی انجام شده است. او بر تمایزِ میان وحی و تفسیرهای مردسالارانۀ فقهِ اسلامی سنتی تاکید می‌کند. نوآوری اصلی مقاله‘ بازشناسی تحلیلِ سه‌سطحی (زبانی‌ـ‌ادبی، تاریخی و سیاسی‌ـ‌اجتماعی) کشیا علی است که برخلاف تحلیل‌های صرفاً لغویِ دیگر مفسران فمینیست، بر مبنای اخلاق اسلامی و نقد ساختارهای فقهی مردسالارانه سامان یافته است. فرضیۀ مطالعۀ کنونی آن است که کشیا علی می‌خواهد با نقد ادبی نشان دهد که قوامیت امری اخلاقی و مبتنی بر مسئولیت مالی و حمایتی مرد و نه نشانه‌ای از برتری ذاتی است و ازهمین‌رو مفهوم قانتات را به اطاعت از خداوند و حافِظاتٌ لِلغَیب را هم به پای‌بندی زنان به تعهدات ایمانی برمی‌گرداند. کشیا علی با تحلیل تاریخی نیز می‌خواهد از این دفاع کند که بسیاری از احکام زناشویی در فقه سنتی در بستری شکل گرفته‌اند که روابط قدرت، ساختارهای برده‌داری و اقتصاد مردمحور نقش تعیین‌کننده داشته‌اند؛ امری که وی خود آن را محور نقد و بازسازی اخلاقی قرار می‌دهد. در سطح سیاسی‌ـ‌اجتماعی نیز کشیا علی می‌خواهد از این دفاع کند که قرائت‌های اقتدارگرایانه از آیه نتیجۀ استمرار منطق تاریخی تمکین، کنترل بدن و نابرابری جنسیتی است. او با تأکید بر لزومِ قرار دادنِ عدالت و کرامت انسانی در مرکز تفسیر، چارچوبی برای بازاندیشی معنای آیه ارائه می‌دهد. https://naghdeara.quran.ac.ir/article_245229_367afd88e1a1c346ab0eb3faeb19f74d.pdf