دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده علوم قرآنی مشهد، ایران پژوهش نامه نقد آراء تفسیری 2783-5308 6 2 2026 02 20 Prophetic Doubt in Qurʾān 10:94 (Between a Prophet's Traits and Inerrancy) مفهوم شک در فَإِنْ کُنْتَ فی شَکٍّ مِمَّا أَنْزَلْنا (یونس/ 94): تعامل اقتضائات بشریِ پیامبر(ص) با عصمت 85 114 245227 10.22034/naghdeara.2025.544082.1338 FA محمدمهدی فرهی دانش‌آموخته دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران. 0000-0002-5799-1218 محمد عترت دوست دانشیار گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران. 0000-0003-4631-6628 Journal Article 2025 09 22 This study critically examines <span class="a0">Qurʾān</span> 10:94, “So if you are in doubt about what We have sent down to you, then ask those who read the Book before you,” a verse whose address to the Prophet Muḥammad has been widely considered by Muslim exegetes—especially within Shiʿi theology—to conflict with the doctrine of prophetic inerrancy (ʿiṣma). The article surveys and critiques the major interpretive approaches: redefining the addressee as someone other than the Prophet, interpreting “doubt” metaphorically, or treating the conditional as an impossible supposition (farḍ maḥāl). Through a detailed analysis of the verse’s wording, its immediate context (Q. 10:93-96), and parallel Qurʾānic passages (e.g., Q. 2:260, 21:87, 25:32), the study argues that these solutions depart unnecessarily from the apparent meaning (ẓāhir). Instead, it proposes a reading that accepts the Prophet as the direct addressee while maintaining his inerrancy: the conditional “if you are in doubt” is purely hypothetical and preventive, not a report of actual doubt. Fleeting, transient thoughts (<span class="Char">khuṭūrāt qalbiyya</span>) are possible for any human being, including prophets, and the verse serves as a divine measure for heart-strengthening (<span class="Char">tathbīt al-qalb</span>) and the preemptive removal of even hypothetical uncertainty. This interpretation respects both the linguistic integrity of the text and the foundational Shiʿi commitment to prophetic <span class="Char">ʿiṣma</span>. آیۀ ۹۴ سورۀ یونس (فَإِنْ کُنْتَ فِی شَکٍّ مِمَّا أَنْزَلْنَا إِلَیْکَ...) از آیات چالش‌برانگیز قرآن کریم است که مخاطب را به رفع تردید از محتوای وحی از طریق پرسش از اهل‌کتاب فرامی‌خواند: در آغازِ آیه از پیامبر(ص) خواسته می‌شود چنان‌چه نسبت به آن‌چه بر او وحی شده است شک و تردیدی دارد با مراجعه به اهل‌کتاب تردیدش را بِزُدایَد. در فقرۀ پایانیِ آیه نیز با عبارتِ «فَلا تَکُونَنَّ مِنَ المُمْتَرین» با تأکید بیش‌تر از وی خواسته می‌شود که هرگونه شک و تردیدی را از خود دور کند. پرسش اصلی مطالعۀ حاضر آن است که آیا این خطاب متوجه شخص پیامبر(ص) است و اگر چُنین است، چه‌گونه با اصل عصمت انبیاء ــ‌‌به‌ویژه برپایۀ مبانی کلام شیعی‌ــ‌ سازگار می‌افتد. نگارندگان با مبنا قراردادن مفروضات الهیات اسلامی و نگاه خاص به عصمت پیامبر(ص)، این مسئله را به‌عنوان یک چالش تفسیری اصیل پی گرفته‌اند. ضرورت پژوهش‘ در تداومِ ابهاماتِ تاریخی در تفسیر آیه و کَثرَتِ آراء مفسران دربارۀ آن ریشه دارد. هدف تحقیق‘ بازخوانی انتقادی اقوال تفسیری و ارائۀ تفسیری راجح است که هم‌سو با ظاهر آیه، دیگر آیات قرآن و شأن نبوی باشد. فرضیۀ مطالعه آن است که خطاب آیه مستقیماً متوجه پیامبر(ص) است؛ اما نه برای گزارش شک واقعی؛ بل‌که برای پیش‌گیری از خطوراتِ ذهنیِ گذرا یا زدودنِ آن‌ها و تثبیت قلب وی. ازهمین‌رو با عصمت پیامبر(ص) تعارضی پیدا نمی‌کند؛ بل‌که چُنین خطاب‌هایی از باب اقتضائات بشریِ مُجاز برای پیامبر(ص) ارزیابی می‌شود و با مستنداتی از قرآن، ازجمله داستان ابراهیم و یونس(ع) و آیات تثبیتِ قلبیِ پیامبر(ص)، تأیید می‌گردد. هم‌چُنین اگرچه مخاطب اصلی‘ پیامبر(ص) است، این قبیل خطاب‌ها در زبان قرآن معمولاً جنبۀ سرایت‌پذیری به مؤمنان را نیز دارد. https://naghdeara.quran.ac.ir/article_245227_377a0c75253e72604905f3a32aeb82ec.pdf